Hepatit B nedir? Kısa cevap
Hepatit B, hepatit B virüsünün (HBV) neden olduğu karaciğer enfeksiyonudur. Enfeksiyon akut seyretme veya altı aydan uzun sürerek kronikleşme potansiyeli taşır. Kronik hepatit B bazen yıllarca belirti vermez. Ancak bazı hastalarda fibrozis, siroz ve hepatoselüler karsinom riski artar.
HBV enfeksiyonu nasıl bulaşır?
HBV, enfekte kan ve belirli vücut sıvılarıyla bulaşır. Örneğin doğum sırasında anneden bebeğe geçiş önemli bir bulaş yoludur. Ayrıca korunmasız cinsel temas ve enfekte kanla temas eden iğne veya ekipmanların paylaşılması risk taşır. Steril olmayan tıbbi veya kozmetik girişimler de olası bulaş yollarıdır.
HBV enfeksiyonu nasıl bulaşmaz?
Hepatit B sarılma, tokalaşma, aynı tabaktan yemek yeme, öksürme veya hapşırmayla bulaşmaz. Virüsün tükürükte bulunma olasılığı vardır. Ancak sıradan öpüşme veya ortak yemek kullanımı tipik bulaş yolu değildir. Ayrıca uygun yenidoğan korunması sağlandığında emzirme genel olarak bulaş nedeni değildir.
HBV enfeksiyonu belirtileri nelerdir?
Akut enfeksiyon bazen tamamen belirtisiz seyreder. Belirti gelişirse halsizlik, iştahsızlık, bulantı veya sağ üst karın rahatsızlığı ortaya çıkar. Ayrıca koyu idrar ve sarılık da olası belirtilerdir. Kronik enfeksiyon ise ileri karaciğer hastalığına kadar sessiz seyretme potansiyeli taşır.
HBsAg, anti-HBs ve anti-HBc ne anlama gelir?
Hekim hepatit B serolojisini tek testle yorumlamaz. HBsAg, mevcut enfeksiyonun temel göstergelerinden biridir. Anti-HBs bağışıklığı, total anti-HBc ise doğal HBV ile karşılaşmayı değerlendirmeye yardımcıdır. Aşıyla bağışıklık geliştiğinde anti-HBs pozitifleşir. Ancak bu kişilerde anti-HBc beklenmez. Dolayısıyla sonuç kombinasyonlarını birlikte yorumlamak gerekir.
HBV DNA neden önemlidir?
HBV DNA, kandaki viral replikasyon düzeyini gösterir. Kronik hepatit B değerlendirmesinde ve tedavi kararında önemli bir parametredir. Ancak hekim ALT, HBeAg/anti-HBe, fibrozis düzeyi ve yaşı da ele alır. Ayrıca eşlik eden hastalıkları ve aile öyküsünü birlikte değerlendirir.
Hekim karaciğer hasarını nasıl değerlendirir?
Hekim ALT ve diğer karaciğer testlerini değerlendirir. Ayrıca ultrason veya elastografi gibi noninvaziv yöntemleri kullanır. Ancak her hasta karaciğer biyopsisi gerektirmez. Tanı veya hastalık aktivitesi belirsizse seçilmiş hastalarda biyopsiyi değerlendirir.
Her kronik HBV enfeksiyonu hastası ilaç kullanmalı mı?
Hayır. Tedavi kararını yalnızca HBsAg pozitifliği belirlemez. Öncelikle hekim HBV DNA, ALT, fibrozis veya siroz varlığını inceler. Ayrıca yaşı, aile öyküsünü, immünsüpresyonu ve diğer klinik özellikleri dikkate alır. Ancak tedavi gerekmeyen hastalarda da düzenli takip önemlidir.
HBV enfeksiyonu tedavisinde hangi seçenekler vardır?
Hekim kronik hepatit B’de gerektiğinde güçlü nükleoz(t)id analoglarını kullanır. Örneğin tenofovir ve entekavir yüksek direnç bariyerli önemli tedavi seçenekleridir. Ayrıca seçilmiş hastalarda pegile interferonu değerlendirir. Tedavi viral baskılanmayı hedefler. Bunun yanında siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri riskini azaltmayı amaçlar.
HBV enfeksiyonu tamamen iyileşir mi?
Güncel antiviral tedaviler HBV’yi güçlü biçimde baskılama potansiyeli taşır. Ancak kronik enfeksiyonda çoğu hasta tam eradikasyona ulaşmaz. HBsAg kaybı “fonksiyonel kür” açısından önemli bir hedeftir. Buna rağmen her hastada gerçekleşmez. Bu nedenle tedavi süresi ve ilaç kesme kararı uzman takibi gerektirir.
HBV enfeksiyonu ve karaciğer kanseri takibi
Hepatoselüler karsinom riski yalnızca sirozlu hastalarla sınırlı değildir. Hekim sirozu, yaşı, aile öyküsünü ve diğer risk özelliklerini değerlendirir. Ardından uygun hastalarda karaciğer ultrasonu temelli düzenli tarama planlar. Ayrıca takip aralığını bireysel riske ve güncel kılavuzlara göre belirler.
Hepatit B aşısı kimleri korur?
Hepatit B aşısı enfeksiyondan korunmada son derece etkilidir. Ancak aşı şeması yaşa, kullanılan aşıya ve kişinin risk durumuna göre değişir. Aşı sonrası antikor kontrolü herkeste rutin değildir. Hekim sağlık çalışanlarında, bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve bazı özel risk gruplarında bu kontrolü değerlendirir.
Gebelikte Hepatit B neden önemlidir?
HBsAg pozitif gebelerde HBV DNA değerlendirmesi önemlidir. Çünkü anneden bebeğe bulaşma riskini azaltma planının bir parçasıdır. Yüksek viral yükte hekim gebeliğin ileri döneminde antiviral profilaksiyi değerlendirir. Ayrıca yenidoğana doğumdan hemen sonra hepatit B aşısı gerekir. Gerekli durumlarda HBV immün globulini de uygulanır. Bu yaklaşım bulaş riskini belirgin azaltır.
Ankara'da Hepatit B değerlendirmesi
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan, Ankara’daki gastroenteroloji muayenehanesinde hepatit B’yi değerlendirir. Öncelikle HBsAg, anti-HBs, anti-HBc ve HBV DNA sonuçlarını ele alır. Ayrıca karaciğer testlerini ve fibrozis riskini inceler. Ardından tedavi gereksinimini ve karaciğer kanseri takip planını bireysel risklere göre oluşturur.
