Kolit Hastalığı: Türleri, Belirtileri, Kolonoskopi ve Tedavi
Kolit hastalığı nedir? Kısa cevap
Kolit, kalın bağırsağın (kolonun) inflamasyonunu tanımlayan genel bir terimdir. Ancak tek başına belirli bir hastalık adı değildir. Örneğin ülseratif kolit, Crohn koliti, enfeksiyöz kolit, mikroskobik kolit veya iskemik kolit farklı nedenlerdir. Bu nedenle hekim tedaviden önce kolitin türünü belirler.
Kolit belirtileri nelerdir?
- İshal veya dışkılama düzeninde değişiklik
- Dışkıda kan veya mukus
- Karın ağrısı ve kramplar
- Acil dışkılama ihtiyacı
- Ateş
- Kilo kaybı ve halsizlik
Belirtiler kolitin nedenine ve şiddetine göre değişir. Örneğin bazı mikroskobik kolit hastalarında uzun süren sulu ishal ön plandadır; kanama görülmez.
Kolit çeşitleri nelerdir?
Ülseratif kolit, kolonu kesintisiz tutma özelliği taşıyan kronik inflamatuvar bağırsak hastalığıdır. Crohn hastalığı ise kolon dahil farklı sindirim kanalı bölgelerini etkiler. Enfeksiyöz kolit bakteri, virüs veya parazitlerden kaynaklanır. Mikroskobik kolitte kolon bazen normal görünür. Ancak biyopsi kronik inflamasyonu gösterir. İskemik kolit ise kolon kanlanmasının geçici veya kalıcı bozulmasıyla ortaya çıkar.
Ülseratif kolit ile Crohn hastalığı aynı mıdır?
Hayır. Ülseratif kolit yalnız kolonu tutar. Crohn hastalığı ise ağızdan anüse kadar farklı bölgeleri etkileme potansiyeli taşır. Ayrıca Crohn’da inflamasyon bağırsak duvarının daha derin katmanlarına ilerler. Ayrıntılar için Crohn ve ülseratif kolit yazısını inceleyin.
Kolit bulaşıcı mıdır?
Kolitin türüne bağlıdır. Ülseratif kolit, Crohn hastalığı ve mikroskobik kolit bulaşıcı değildir. Buna karşılık bazı bakteriyel, viral veya paraziter enfeksiyonlara bağlı kolitler bulaşıcıdır.
Hekim koliti nasıl teşhis eder?
Hekim öyküyü, fizik muayeneyi, kan ve dışkı testlerini birlikte değerlendirir. Enfeksiyon şüphesinde uygun mikrobiyolojik dışkı testlerini ele alır. İnflamatuvar bağırsak hastalığı şüphesinde ise fekal kalprotektin gibi testler yardımcıdır. Ancak her hasta aynı test panelini gerektirmez.
Kolonoskopi ve biyopsi neden önemlidir?
Kolonoskopi, hekimin kolon mukozasını görmesini ve farklı bölgelerden biyopsi almasını sağlar. Böylece ülseratif kolit veya Crohn kolitinin dağılımını ve aktivitesini değerlendirir. Ancak mikroskobik kolitte kolon bazen normal görünür. Bu nedenle biyopsi tanı için özellikle önemlidir.
Kolit tedavisinde hangi seçenekler vardır?
Tedavi kolitin nedenine göre değişir. Enfeksiyöz kolitte çoğu zaman destek tedavisi ön plandadır. Ancak seçilmiş hastalar etkene yönelik antimikrobiyal tedavi gerektirir. İnflamatuvar bağırsak hastalıklarında 5-ASA, kortikosteroidler veya immünmodülatörler seçenek oluşturur. Ayrıca biyolojik veya hedefe yönelik tedaviler de seçenekler arasındadır. İskemik kolitte ise hekim hastalığın şiddetini ve altta yatan dolaşım sorununu esas alır.
Her kolit antibiyotik gerektirir mi?
Hayır. Hekim antibiyotiği yalnızca uygun enfeksiyonda veya başka özel endikasyonda kullanır. Ülseratif kolit veya Crohn hastalığının rutin tedavisinin temelini antibiyotik oluşturmaz. Ayrıca gereksiz antibiyotik kullanımı bağırsak mikrobiyotasını bozma riski taşır. C. difficile enfeksiyonu gibi sorunlara da yol açma potansiyeli vardır.
Kolit hastalığında beslenme nasıl olmalıdır?
Her kolit türü için geçerli tek bir diyet yoktur. Hekim aktif hastalıkta kişinin tolere ettiği besinlere göre geçici düzenlemeleri değerlendirir. Ayrıca beslenme durumunu dikkate alır. Ancak uzun süreli ve gereksiz kısıtlamalar beslenme yetersizliği riski taşır. Bu nedenle diyet hastalığın tipi ve klinik durumla uyumlu olmalıdır.
Kolit kolon kanseri riskini artırır mı?
Her kolit kanser riskini artırmaz. Ancak uzun süreli ve yaygın ülseratif kolit veya Crohn koliti risk taşıma potansiyeline sahiptir. Risk, hastalık süresine, kolon tutulumunun yaygınlığına ve inflamasyon yüküne göre değişir. Ayrıca aile öyküsü ve eşlik eden bazı hastalıklar da önemlidir. Hekim uygun hastalarda düzenli kolonoskopik sürveyans planlar.
Hangi belirtilerde hızlı değerlendirme gerekir?
Yoğun kanlı ishal, yüksek ateş veya şiddetli ya da artan karın ağrısı hızlı değerlendirme açısından önemlidir. Ayrıca belirgin sıvı kaybı veya genel durumda bozulma da olası acil bulgulardır. Karında şişmeyle birlikte gaz-dışkı çıkaramama hızlı tıbbi değerlendirme gerektirebilir.
Ankara'da kolit değerlendirmesi
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan, Ankara’daki gastroenteroloji muayenehanesinde koliti değerlendirir. Öncelikle belirtileri, kan-dışkı testlerini, kolonoskopiyi ve biyopsi sonuçlarını birlikte ele alır. Ardından kolitin türünü belirler. Böylece tedavi ve takip planını altta yatan hastalığa göre oluşturur.
