Crohn ve Ülseratif Kolit
Crohn hastalığı ve ülseratif kolit, inflamatuvar bağırsak hastalıklarının (İBH) iki temel formudur. Crohn, sindirim kanalının farklı bölümlerine ve bağırsak duvarının derin katmanlarına ilerleme potansiyeli taşır. Buna karşılık ülseratif kolit, kolon ve rektumun iç yüzeyini etkiler. İnflamasyon genellikle rektumdan başlayarak kesintisiz ilerler.
Crohn hastalığı ve ülseratif kolit arasındaki fark nedir?
Crohn, ağızdan anüse kadar sindirim kanalının herhangi bir bölümünü tutma potansiyeli taşır. En sık ince bağırsağın son bölümünü ve kolonu etkiler. Ayrıca tutulum atlamalı olabilir ve tüm duvar katmanlarına ilerleyebilir. Ülseratif kolit ise yalnızca kalın bağırsağı tutar. İnflamasyon rektumdan başlayarak değişen uzunlukta kesintisiz ilerler.
Crohn ve ülseratif kolit belirtileri nelerdir?
- Uzun süren veya tekrarlayan ishal
- Dışkıda kan veya mukus
- Karın ağrısı ve kramplar
- Kilo kaybı ve iştahsızlık
- Halsizlik, ateş veya kansızlık
- Bazı hastalarda eklem, cilt veya göz bulguları
Belirtiler alevlenme ve iyilik dönemleri gösterir. Ancak dışkıda kan, nedeni belli olmayan kilo kaybı, ateş veya kansızlık varsa değerlendirmeyi geciktirmeyin. Gece uyandıran ishal de önemli bir uyarıdır.
Hekim Crohn ve ülseratif kolit tanısını nasıl koyar?
Tek bir test tanı için yeterli değildir. Bu nedenle hekim klinik değerlendirmeyi kan, dışkı, gerektiğinde görüntüleme ve endoskopik bulgularla birleştirir. Kolonoskopi sırasında bağırsağı doğrudan inceler ve farklı bölgelerden biyopsi alır. Böylece hastalığın tanısını ve yaygınlığını değerlendirir. Ayrıca Crohn’da ince bağırsağı araştırmak için ek görüntüleme gerekebilir.
Tedavide amaç nedir?
Tedavi yalnızca şikâyetleri azaltmayı hedeflemez. Ayrıca inflamasyonu kontrol etmeyi, bağırsak hasarını ve komplikasyonları önlemeyi amaçlar. Steroid kullanımını mümkün olduğunca sınırlamak ve uzun süreli remisyon sağlamak da hedefler arasındadır. Bu nedenle hekim, planı hastalığın tipine, yerine, şiddetine ve önceki tedavi yanıtına göre hazırlar. Hastaya özgü özellikleri de dikkate alır.
Hekim, uygun hastalarda 5-ASA, kortikosteroid, immünmodülatör, biyolojik veya hedefe yönelik yeni tedavileri değerlendirir. Ancak Crohn’da darlık, fistül veya apse cerrahi değerlendirme gerektirebilir. Ülseratif kolitte ise kontrol edilemeyen ağır hastalık veya bazı komplikasyonlar bu gereksinimi doğurur.
İBH takibinde kolonoskopi neden önemlidir?
Kolonoskopi yalnızca ilk tanıda önem taşımaz. Ayrıca hekim, uygun hastalarda tedavi yanıtını da bu yöntemle değerlendirir. Uzun süreli kolonik inflamasyonda displazi ve kolorektal kanser gözetimi için de kolonoskopi planlar. Takip aralığını hastalığın süresine, yaygınlığına, inflamasyon yüküne ve kişisel risklere göre belirler.
Beslenmede nelere dikkat etmelisiniz?
İBH için herkese uygun tek bir yasaklı besin listesi yoktur. Bu nedenle hekim, planı aktif veya sakin döneme ve kişinin toleransına göre hazırlamalıdır. Darlık gibi komplikasyonları da dikkate almalıdır. Çünkü gereksiz, uzun süreli kısıtlayıcı diyetler beslenme eksikliği riski taşır.
İkinci görüş ne zaman yarar sağlar?
Tanı belirsizse veya tedaviye rağmen hastalık aktifse ikinci görüş yarar sağlayabilir. Ayrıca biyolojik ya da ileri tedavi seçimi veya cerrahi önerisi gündemdeyse bu seçeneği değerlendirebilirsiniz. Hekim, mevcut kolonoskopi, patoloji, görüntüleme ve laboratuvar sonuçlarını birlikte inceler. Böylece tedavi kararına yardımcı olur.
Ankara'da Crohn hastalığı ve ülseratif kolit değerlendirmesi, kolonoskopi ve uzun dönem takip planlaması için Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan Gastroenteroloji Kliniği ile iletişime geçebilirsiniz.
