Huzursuz Bağırsak Sendromu (IBS): Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri
Huzursuz bağırsak sendromu (IBS) nedir? Kısa cevap
Huzursuz bağırsak sendromu (IBS), kronik bir bağırsak-beyin etkileşimi bozukluğudur. Tekrarlayan karın ağrısı, dışkılama veya dışkının sıklık ve biçimindeki değişikliklerle ilişkilidir. Ayrıca şişkinlik, gaz, ishal ya da kabızlık da eşlik edebilir. İshal ve kabızlık dönüşümlü olabilir.
Bu durum irritabl bağırsak sendromu veya hassas bağırsak sendromu olarak da adlandırılır. IBS, İngilizce “irritable bowel syndrome” ifadesinin kısaltmasıdır.
Huzursuz bağırsak sendromu belirtileri nelerdir?
- Tekrarlayan karın ağrısı veya kramplar
- Karında şişkinlik ve gaz
- Kabızlık, ishal veya her ikisinin dönüşümlü görülmesi
- Dışkılama sonrası tam boşalamama hissi
- Bazı hastalarda dışkıda mukus
Bu yakınmalar başka sindirim sistemi hastalıklarında da ortaya çıkar. Bu nedenle tek bir belirti, IBS tanısı için yeterli değildir.
IBS neden olur?
IBS’nin tek bir nedeni yoktur. Bağırsak-beyin iletişimindeki değişiklikler, bağırsak hareketleri ve iç organ duyarlılığındaki artış olası etkenler arasındadır. Ayrıca önceki bazı bağırsak enfeksiyonları ve mikrobiyal çevredeki değişiklikler de rol oynar. Stres yakınmaları artırma potansiyeli taşır. Ancak IBS yalnızca psikolojik bir hastalık değildir.
Hekim IBS tanısını nasıl koyar?
Hekim, tipik yakınmaları değerlendirir ve alarm bulgularını araştırır. Her hastaya geniş kapsamlı mikrobiyota, gıda intoleransı veya nefes testi gerekmez. Bunun yerine klinik duruma göre kan ve dışkı testleri veya çölyak değerlendirmesi planlar. Gerektiğinde başka hedefe yönelik incelemeleri de seçer.
IBS hastasında endoskopi veya kolonoskopi gerekli midir?
Her IBS hastasında rutin olarak gerekli değildir. Ancak kanama, nedeni belli olmayan kilo kaybı veya demir eksikliği anemisi önemlidir. Hekim, aile öyküsünü, yaşı ve diğer klinik bulguları da dikkate alır. Böylece endoskopi veya kolonoskopi gereksinimini değerlendirir.
SIBO veya nefes testi her IBS hastasında gerekli midir?
Hayır. Nefes testleri, uygun klinik durumlarda yarar sağlar. Ancak IBS tanısının rutin şartı değildir. Test sonucu tanıyı veya tedaviyi değiştirecekse hekim bu seçeneği değerlendirir.
Huzursuz bağırsak sendromu tedavisinde hangi seçenekler vardır?
Hekim, tedaviyi baskın belirtiye ve ihtiyaçlarınıza göre planlar. Beslenme düzenlemeleri, uygun lif kullanımı ve düzenli fiziksel aktivite seçenekler arasındadır. Ayrıca bazı hastalarda düşük FODMAP yaklaşımını değerlendirir. Ancak bu diyeti gereksiz şekilde uzun süre ve kontrolsüz uygulamayın.
İlaç seçimi, kabızlık, ishal, ağrı veya şişkinlik gibi baskın yakınmaya göre değişir. Hekim antispazmodikleri ve bağırsak hareketlerini düzenleyen tedavileri değerlendirir. Ayrıca uygun hastalarda bağırsak-beyin iletişimini etkileyen nöromodülatörleri seçer. Ancak probiyotiklerin etkisi ürüne ve hastaya göre değişir. Bu nedenle herkese tek tip yaklaşım uygun değildir.
IBS'de alarm bulguları nelerdir?
- Dışkıda kan veya siyah dışkılama
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Demir eksikliği anemisi
- Yeni başlayan ve giderek artan yakınmalar
- Ailede kolorektal kanser veya önemli gastrointestinal hastalık öyküsü
Alarm bulguları varsa yakınmaları yalnızca IBS’ye bağlamayın. Bunun yerine gastroenteroloji uzmanına başvurun.
IBS yakınmaları sürüyorsa ikinci görüş nasıl yardımcı olur?
Çok sayıda test veya tedaviye rağmen yakınmalarınız sürebilir. Bu durumda mevcut tetkikleri ve tedavileri yeniden gözden geçirmek yarar sağlar. Gastroenteroloji ikinci görüş kapsamında hekim önceki sonuçları ve alarm bulgularını inceler. Ayrıca dışkılama düzeninizi ve tedavi yanıtınızı birlikte değerlendirir.
Ankara’da huzursuz bağırsak sendromu değerlendirmesi
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan, Ankara Çankaya YDA Center A1 Blok’taki muayenehanesinde gastroenteroloji ve iç hastalıkları uzmanı olarak hizmet vermektedir. Muayenede karın ağrısı, şişkinlik, ishal ve kabızlık yakınmalarını değerlendirir. Önceki tetkikleriniz, kullandığınız ilaçlar ve alarm bulguları kişisel değerlendirmeye yön verir.
Muayene süreci için Ankara gastroenteroloji muayenesi sayfasını inceleyebilirsiniz. Adres ve randevu bilgileri iletişim sayfamızda yer alır. Randevu ve bilgi: 0537 646 43 69.
Sık sorulan sorular
Huzursuz bağırsak sendromu için hangi doktora gidilir?
Karın ağrısı ve dışkılama değişiklikleri için gastroenteroloji uzmanına başvurabilirsiniz. Hekim, yakınmalarınızın IBS ile uyumunu ve başka hastalıklar için inceleme gereksinimini değerlendirir.
Huzursuz bağırsak sendromuna ne iyi gelir?
Tek bir yöntem herkes için uygun değildir. Beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve gerektiğinde ilaç tedavisi baskın belirtilere göre planlanır. Düşük FODMAP diyeti gibi kısıtlayıcı yaklaşımları hekim veya diyetisyen rehberliğinde uygulayın.
IBS tanısı için kolonoskopi şart mı?
Her hastada şart değildir. Hekim alarm bulgularına, aile öyküsüne, yaşa ve tarama gereksinimine göre karar verir. Dışkıda kan ve açıklanamayan kilo kaybını IBS belirtisi olarak kabul edip geçiştirmeyin.
Yazar ve kaynaklar
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan — İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Uzmanı.
Kaynak: NIDDK: Irritable Bowel Syndrome. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gerekir.
