Demir eksikliği nedir? Kısa cevap
Demir eksikliği, vücuttaki demir depolarının azalmasıdır. İlerlerse hemoglobin üretimini etkiler ve demir eksikliği anemisi gelişme riski artar. Bu nedenle yalnızca demir vermek değil, eksikliğin nedenini belirlemek de önemlidir.
Belirtiler nelerdir?
- Halsizlik ve çabuk yorulma
- Eforla nefes darlığı veya çarpıntı
- Baş dönmesi
- Solukluk
- Saç dökülmesi veya kırılgan tırnaklar
- Bazı hastalarda buz veya yenilebilir olmayan maddeleri yeme isteği (pika)
Erken dönemde demir depoları anemi olmadan azalır. Ayrıca bu durum belirti vermeyebilir.
Demir eksikliğinde ferritin ve diğer tanı testleri
Tam kan sayımı tek başına her zaman yeterli değildir. Ferritin, demir depolarını değerlendiren temel testlerden biridir. Ancak inflamasyonda ferritin normal veya yüksek olma potansiyeli taşır. Bu nedenle hekim, transferrin satürasyonunu ve diğer sonuçları da birlikte yorumlar.
Demir depoları neden azalır?
Kan kaybı, yetersiz alım, artmış ihtiyaç ve emilim bozukluğu olası nedenlerdir. Yoğun adet kanaması sık bir nedendir. Ayrıca mide veya bağırsaktan gizli kan kaybı ve çölyak hastalığı önemlidir. Hekim, inflamatuvar bağırsak hastalıklarını, bazı mide hastalıklarını ve önceki sindirim sistemi cerrahilerini de değerlendirir.
Endoskopi ve kolonoskopi ne zaman gerekir?
Demir depoları düşük olan herkes otomatik olarak endoskopi ve kolonoskopi gerektirmez. Hekim yaşı, cinsiyeti, menopoz durumunu ve anemi derecesini dikkate alır. Ayrıca sindirim sistemi belirtilerini, aile öyküsünü ve başka açıklayıcı nedenleri de değerlendirir.
Özellikle nedeni belli olmayan demir eksikliği anemisinde sindirim sistemi kan kaybını araştırmak önemlidir. Bu nedenle hekim, uygun hastalarda endoskopi ve kolonoskopi gereksinimini birlikte değerlendirir.
Kolon kanseriyle ilişkisi var mıdır?
Bu aneminin birçok nedeni vardır; tek başına kanser anlamına gelmez. Ancak özellikle erişkinlerde nedeni belli olmayan eksiklik, kronik sindirim sistemi kan kaybını düşündürür. Bu nedenle hekim, uygun hastalarda polip ve kolorektal kanser dahil olası nedenleri dışlamalıdır.
Demir eksikliği tedavisinde hangi seçenekler vardır?
Hekim, tedaviyi eksikliğin nedenine ve şiddetine göre planlar. Çoğu hastada oral demir seçeneğini değerlendirir. Emilim sorunu, oral tedaviyi tolere edememe, devam eden kayıp veya hızlı replasman ihtiyacında intravenöz demiri seçer. Ancak altta yatan neden devam ederse demir düzeldikten sonra eksiklik tekrarlama riski taşır.
Ankara'da açıklanamayan demir eksikliği değerlendirmesi
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan, nedeni belli olmayan veya tekrarlayan demir eksikliğini değerlendirir. Öncelikle laboratuvar sonuçlarını, ilaçları, kanama öyküsünü ve sindirim sistemi belirtilerini birlikte inceler. Ardından gerekli hastalarda endoskopi, kolonoskopi veya çölyak araştırması gibi incelemeler planlar.
