Yutma güçlüğü (disfaji) nedir? Kısa cevap
Yutma güçlüğü (disfaji), yiyecek veya sıvının ağızdan mideye geçişinde zorlanma hissidir. Yutmayı başlatma sorunları, yemek borusu darlığı, inflamasyon veya hareket bozukluğu olası nedenlerdir. Ancak yeni başlayan, ilerleyen veya kilo kaybıyla birlikte olan yutma güçlüğünde değerlendirmeyi geciktirmeyin.
Yutma güçlüğünün belirtileri nelerdir?
- Lokmanın boğazda veya göğüste takılması hissi
- Katı ya da sıvıları yutarken zorlanma
- Yutarken ağrı
- Yemek sırasında öksürme veya boğulma hissi
- Yiyeceklerin ağıza geri gelmesi
- Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
- İstemsiz kilo kaybı veya beslenme güçlüğü
Orofarengeal ve özofageal disfaji arasındaki fark nedir?
Orofarengeal disfajide sorun yutmayı başlatma aşamasındadır. Olası belirtiler yemek sırasında öksürme, boğulma veya sıvının burundan gelmesidir. Ayrıca nörolojik veya kas hastalıkları önemli nedenler arasındadır.
Özofageal disfajide kişi, yutma başladıktan sonra lokmayı göğüs bölgesinde takılı gibi hisseder. Hekim yemek borusu darlığı, reflü hasarı, eozinofilik özofajit veya tümörleri araştırır. Ayrıca akalazya gibi hareket bozukluklarını da değerlendirir.
Katı ve sıvı gıdalarda yutma güçlüğü ne ifade eder?
Başlangıçta özellikle katı gıdalarda zorlanma, mekanik daralmayı düşündürür. Buna karşılık hem katı hem sıvıda belirgin güçlük, yemek borusu hareket bozukluğu şüphesini artırır. Ancak bu ayrım tek başına tanı koydurmaz.
Yutma güçlüğünün gastroenterolojik nedenleri nelerdir?
- Reflüye bağlı yemek borusu darlığı
- Yemek borusu halkaları veya diğer yapısal darlıklar
- Eozinofilik özofajit
- Yemek borusu ülseri veya ilaçlara bağlı özofajit
- Yemek borusu tümörleri
- Akalazya ve diğer motilite bozuklukları
- Bağışıklığı baskılanmış kişilerde özofageal enfeksiyonlar
Reflü sık görülen nedenlerden biri olsa da her yutma güçlüğünü reflüye bağlamak doğru değildir.
Yutma güçlüğünde endoskopi gerekir mi?
Hekim, özofageal yutma güçlüğünde endoskopi (gastroskopi) ile yemek borusunu doğrudan inceler. Böylece darlık, inflamasyon, ülser veya kitleyi araştırır. Ayrıca gerektiğinde biyopsi alır. Eozinofilik özofajit gibi bazı hastalıklarda normal görünüm bile biyopsi ihtiyacını dışlamaz.
Endoskopi normalse hangi testler gerekir?
Hekim, yakınmanın özelliklerine göre baryumlu yutma, videofloroskopik değerlendirme veya özofagus manometrisi seçer. Özellikle akalazya ve diğer motilite bozukluklarında manometri önemli bir testtir.
Hangi belirtiler alarm bulgusudur?
Artan yutma güçlüğü, istemsiz kilo kaybı, kansızlık veya kanama bulguları erken değerlendirme gerektirir. Ayrıca sürekli kusma veya yiyeceklerin tamamen takılması da önemlidir. Lokma tamamen takılmışsa ve tükürüğünüzü bile yutamıyorsanız acil endoskopik değerlendirme gerekebilir.
Yutma güçlüğü tedavisinde hangi seçenekler vardır?
Tedavi nedene göre değişir. Hekim, reflü ilişkili inflamasyon veya darlıkta ilaç ve gerektiğinde endoskopik tedaviyi değerlendirir. Eozinofilik özofajitte ise hastalığa özgü tedavi gerekir. Ayrıca akalazyada endoskopik veya cerrahi seçenekler gündeme gelir. Tümörlerde farklı uzmanların birlikte değerlendirmesi önemlidir. Ancak tek bir tedavi bütün disfaji nedenlerine uygun değildir.
Ankara'da yutma güçlüğü değerlendirmesi
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan, yakınmanın başlangıcını ve katı-sıvı gıdalarla ilişkisini değerlendirir. Ayrıca kilo kaybını ve diğer alarm bulgularını inceler. Ardından gerekli hastalarda nedene yönelik endoskopi, biyopsi veya ileri incelemeler planlar.
