Laktoz İntoleransı Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavi Yöntemleri
Laktoz intoleransı nedir? Kısa cevap
Laktoz intoleransı, ince bağırsakta laktaz enziminin yetersizliğine bağlı bir sindirim sorunudur. Bu enzim laktozu parçalar. Yetersizliğinde süt ve bazı süt ürünleri sonrası gaz, şişkinlik, ağrı veya ishal gelişir. Ancak laktoz intoleransı bağışıklık sistemi hastalığı değildir ve süt proteini alerjisinden farklıdır.
Laktoz intoleransı belirtileri nelerdir?
- Karında şişkinlik ve gaz
- Karın ağrısı veya kramp
- İshal veya gevşek dışkılama
- Bağırsak seslerinde artış
- Bazı kişilerde bulantı
Yakınmalar tüketilen laktoz miktarına, kalan laktaz aktivitesine ve bağırsak özelliklerine göre değişir. Ayrıca karında şişkinlik ve gaz yapan başka hastalıklar da benzer belirtilere neden olur.
Laktoz intoleransı neden olur?
En sık neden, yaşla birlikte laktaz aktivitesinin azalmasıdır. Buna primer laktaz yetersizliği adı verilir. Ancak çölyak hastalığı, Crohn hastalığı veya bazı enfeksiyonlar ince bağırsak mukozasını etkiler. Bu hastalıklar geçici ya da kalıcı sekonder laktoz intoleransı riski taşır. Doğuştan laktaz eksikliği ise çok nadirdir.
Laktoz intoleransı ile süt alerjisi aynı mıdır?
Hayır. Laktoz intoleransı bir karbonhidrat sindirim problemidir. İnek sütü proteini alerjisi ise bağışıklık sistemi aracılı bir reaksiyondur. Örneğin ürtiker, solunum belirtileri veya ciddi sistemik reaksiyon riski taşır.
Hekim laktoz intoleransını nasıl teşhis eder?
Hekim öncelikle belirtilerin süt ürünleriyle ilişkisini değerlendirir. Ardından kontrollü laktoz azaltılmasıyla semptomların değişimini inceler. Gerektiğinde hidrojen nefes testi kullanır. Ancak testte laktoz malabsorpsiyonu saptamak, klinik laktoz intoleransıyla aynı şey değildir. Bu nedenle hekim sonuçları belirtilerle birlikte yorumlar.
Her şişkinlikte laktoz testi gerekir mi?
Hayır. Şişkinlik ve gazın birçok nedeni vardır. Örneğin IBS, kabızlık, çölyak hastalığı ve farklı besinler bu yakınmalara yol açar. Dolayısıyla hekim test ihtiyacını öyküye göre belirler. Geniş gıda intoleransı panelleri veya mikrobiyota testleri standart laktoz intoleransı tanı yöntemi değildir.
Laktoz intoleransı tedavisinde hangi seçenekler vardır?
Amaç tüm hastalarda süt ürünlerini tamamen yasaklamak değildir. Birçok kişi belirli miktarda laktozu yakınma yaşamadan tüketir. Öncelikle hekim tolerans düzeyine göre porsiyon azaltmayı veya laktozsuz ürünleri değerlendirir. Gerektiğinde laktaz enzimi de bir seçenektir. Ayrıca yoğurt ve bazı sert peynirlerin laktoz içeriği daha düşüktür. Bu nedenle bazı kişiler bu ürünleri daha iyi tolere eder.
Kalsiyum ve D vitamini eksikliği olur mu?
Süt ürünlerini gereksiz ve uzun süre kısıtlamak besin öğelerinin alımını azaltma riski taşır. Özellikle kalsiyum alımı önemlidir. Bu nedenle diyet kısıtlamasında hekim kalsiyum ve D vitamini alımını değerlendirir. Ayrıca kişinin beslenme düzenini ve gereksinimini dikkate alır.
Endoskopi gerekir mi?
Laktoz intoleransı tanısı rutin endoskopi gerektirmez. Ancak açıklanamayan kilo kaybı, demir eksikliği veya gastrointestinal kanama başka hastalıkları düşündürür. Ayrıca kalıcı ishal veya çölyak şüphesi de ileri değerlendirme gerektirebilir. Hekim bu durumlarda endoskopik değerlendirme ihtiyacını ele alır.
Ankara'da laktoz intoleransı değerlendirmesi
Doç. Dr. Muharrem Taşkoparan, Ankara’daki gastroenteroloji muayenehanesinde süt ürünleri sonrası gelişen yakınmaları değerlendirir. Öncelikle laktoz intoleransını, IBS’yi, çölyak hastalığını ve diğer olası nedenleri birlikte ele alır. Ardından klinik bulgulara göre tetkik ve tedavi planı oluşturur. Böylece gereksiz testleri ve aşırı diyet kısıtlamalarını önlemeyi amaçlar.
