Sıkça Sorulan Sorular

Gastroskopi, hekimin yemek borusunu, mideyi ve onikiparmak bağırsağını kameralı esnek cihazla incelemesidir. Geçmeyen mide şikâyetleri, yutma güçlüğü veya sindirim sistemi kanamasında hekim bu işlemi değerlendirir. Ayrıca gerektiğinde biyopsi alır. Açlık, ilaç kullanımı ve sedasyon hazırlığında merkezin kişiye özel talimatlarını izleyin.

Kolonoskopi, hekimin kalın bağırsağı ve rektumu incelemesini sağlar. Dışkıda kan, açıklanamayan bağırsak alışkanlığı değişikliği veya kanser taramasında hekim işlemi değerlendirir. Ayrıca uygun polipleri işlem sırasında çıkarır. Bağırsak temizliği önemlidir. Bu nedenle beslenme, temizlik ve ilaç düzenlemelerinde hekimin hazırlık planına uyun.

Gastroenteroloji, yemek borusu, mide, bağırsak, karaciğer, safra yolları ve pankreas hastalıklarıyla ilgilenir. Tekrarlayan mide ağrısı, reflü, şişkinlik, kabızlık veya ishalde gastroenteroloji uzmanına başvurun. Ankara’da hekim öncelikle şikâyet süresini ve muayeneyi değerlendirir. Ardından gerekli tetkiklere göre kişisel planı oluşturur.

Sedasyon, endoskopi ve kolonoskopide rahatsızlığı azaltır; ancak risksiz değildir. Ekip solunumu, oksijen düzeyini, nabzı ve tansiyonu izler. Ayrıca yöntemi sağlık durumuna göre seçer. Sedasyon sonrası refakatçi gerekir. Aynı gün araç kullanmayın. İşe dönüş ve diğer kısıtlamalarda taburculuk talimatlarını izleyin.

Gastroskopi öncesinde hafif öğünden sonra genellikle en az 6 saat açlık yeterlidir. Ancak yağlı veya ağır yemeklerden sonra 8 saat ya da daha uzun süre gerekebilir. Hekiminiz uygunsa su gibi berrak sıvıları işlemden 2 saat öncesine kadar içmenize izin verir. Mide boşalmasını geciktiren hastalıklar ve ilaçlar bu süreleri değiştirir. Bu nedenle size özel hazırlık talimatına uyun. Ayrıca diyabet ilaçlarını, kilo verme ilaçlarını, kan sulandırıcıları ve diğer düzenli ilaçları önceden bildirin. Kendi kararınızla ilaç kesmeyin.

Kolonoskopi hazırlığında hekimin beslenme planını ve bağırsak temizleme ilacını birlikte uygulayın. Hekim bir süre lifli gıdaları kısıtlamanızı ve berrak sıvılara geçmenizi isteyebilir. Ancak ilaç miktarı ve saatleri kişiye özeldir. Hazırlığı tamamlayamıyorsanız merkezle görüşün. Çünkü yetersiz temizlik incelemenin tekrarı riskini taşır.

Hayır. Hekim gastrit, Helikobakter pilori, çölyak veya başka doku değişikliklerini araştırmak için de biyopsi alır. Biyopsi tek başına kanser tanısı değildir. Ardından hekim patoloji sonucunu ve endoskopi bulgularını birlikte yorumlar.

Hekim uygun polipleri kolonoskopi sırasında çıkarır ve patolojiye gönderir. Hasta polip çıkarma işlemini genellikle hissetmez. Ancak büyük veya zor yerleşimli polipler ayrı işlem ya da cerrahi gerektirebilir. Polip çıkarmak kolon kanseri riskini azaltır; tamamen ortadan kaldırmaz. Hekim kontrol zamanını polip sayısına, boyutuna, patolojisine ve tam çıkarılma durumuna göre belirler.

İşlem sonrası kısa süreli şişkinlik olasılığı vardır. Ayrıca gastroskopiden sonra hafif boğaz rahatsızlığı ortaya çıkabilir. Ancak şiddetli veya artan karın ya da göğüs ağrısı, ateş veya nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir. Kanlı kusma veya durmayan makattan kanama da acildir. Beslenme ve ilaçlara yeniden başlama konusunda taburculuk talimatlarını izleyin.

Mide ağrısı ve yanması gastrit, ülser, reflü veya fonksiyonel hazımsızlıkla ilişki taşıyabilir. Ancak yalnızca belirtiler gastrit tanısı koydurmaz. Hekim tekrarlayan yakınmalarda muayene ve gerekli testlerle nedeni araştırır. Kanlı kusma, siyah katranımsı dışkı veya ani şiddetli karın ağrısında acil değerlendirme gerekir.

Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Göğüs arkasında yanma veya ağza acı-ekşi su gelmesi olası belirtilerdir. Yatmadan önce yemek yememek, kişisel tetikleyicileri azaltmak ve fazla kiloda kilo kaybı yararlı seçeneklerdir. Ancak sık tekrarlayan şikâyetlerde gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir. Hekim ilaç tedavisini kişiye göre düzenler.

Yatmadan 2–3 saat önce yemek yemeyi bırakmak gece reflüsünde yararlı bir seçenektir. Ayrıca yatağın baş kısmını yükseltmek veya sol yana yatmak bazı hastalara yarar sağlar. Yakınmaları artıran yiyecek ve içecekleri sınırlayın. Ancak süren gece yanması, ağza acı su gelmesi veya yutma güçlüğünde gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir.

Reflü ve kalp krizi benzer belirtiler gösterme potansiyeli taşır. Ancak evde güvenilir ayrım mümkün değildir. Yemekle ilişki veya mide ilacıyla hafifleme kalp krizini dışlamaz. Yeni, şiddetli veya geçmeyen göğüs ağrısında 112’yi arayın. Özellikle nefes darlığı, soğuk terleme veya kola-çeneye yayılma varsa gecikmeyin.

Helikobakter pilori, midede gastrit ve ülser riski taşıyan bir bakteridir. Ancak bazen hiç belirti vermez. Hekim tanıda üre nefes testini, dışkı antijen testini veya gerektiğinde endoskopik biyopsiyi değerlendirir. Ardından uygun antibiyotiklerle ve asit baskılayıcı ilaçlarla tedavi planlar. Tedavi sonrası uygun zamanda test yaparak bakterinin temizlenmesini doğrular.

Helicobacter pylori, kronik gastrit ve ülser riski taşıyan, mide kanseri riskini artıran bir bakteridir. Ancak enfeksiyonu olan çoğu kişide kanser gelişmez. Uygun tedavi riski azaltma potansiyeli taşır; tamamen ortadan kaldırmaz. Ardından hekim testle bakterinin temizlenmesini doğrular. Ayrıca gerekli hastalarda mide bulgularına göre takibi sürdürür.

Şişkinlik ve gazın olası nedenleri hızlı yemek, hava yutmak, bazı besinler, kabızlık veya gıda intoleranslarıdır. Yavaş yemek, gazlı içecekleri azaltmak ve tetikleyicileri belirlemek yararlı seçeneklerdir. Ancak sürekli şişkinlik, kilo kaybı, dışkıda kan veya belirgin bağırsak alışkanlığı değişikliğinde gastroenteroloji uzmanına başvurun.

İBS’de doğru tanı ve kişisel tedavi belirgin düzelme potansiyeli taşır. Hastaların uzun süre şikâyetsiz yaşaması mümkündür. Hekim beslenmeyi, gerektiğinde ilaçları, düzenli hareketi ve stres yönetimini birlikte planlar. Ancak yanıt kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda belirtiler zaman zaman tekrarlar. Amaç, günlük yaşamı ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.

Hekim İBS tanısında belirtileri, öyküyü ve muayeneyi değerlendirir. Ayrıca gerektiğinde sınırlı testler kullanır. Her hasta kolonoskopi gerektirmez. Özellikle ishalde çölyak testleri ve dışkıda kalprotektin seçenek oluşturur. Ancak kanama, kansızlık, açıklanamayan kilo kaybı, aile öyküsü veya tarama gereksiniminde ileri inceleme planlar.

Çölyakta gluten, bağışıklık sistemi aracılığıyla ince bağırsağa zarar verir. Uygun glutensiz diyet hasarın iyileşmesine yardımcı bir tedavidir. Hekim tanıda kan testlerini ve çoğu erişkinde biyopsiyi kullanır. Ancak çölyak dışı gluten hassasiyetinde aynı tip hasar yoktur. Hekim önce çölyak ve buğday alerjisini değerlendirir. Testlerden önce kendi kararınızla gluteni kesmeyin.

Boğazda takılma hissinin olası nedenleri reflü ve farklı boğaz veya yemek borusu sorunlarıdır. Ancak yiyeceklerin gerçekten takılması, ağrılı yutma veya artan yutma güçlüğünde gecikmeden değerlendirme gerekir. Hekim gastroenteroloji veya kulak burun boğaz muayenesini değerlendirir. Tükürüğünü yutamayan veya nefes almakta zorlanan kişiler acil yardım almalıdır.

Özofagus darlığı, yemek borusunun belirli bir bölümünün daralmasıdır. Genellikle yutma güçlüğüne (disfaji) neden olur. Yiyecek veya sıvı dar bölgeye ulaştığında kişi takılma ya da tıkanma hissi yaşar.

Özofagus darlığının olası nedenleri şunlardır:

1. Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH): Geri kaçan mide asidi yemek borusunu tahriş eder. Zamanla yara izi oluşur. Böylece darlık gelişme riski ortaya çıkar.
2. Eozinofilik özofajit: Eozinofil adlı beyaz kan hücreleri yemek borusunda birikir. Alerjik reaksiyon veya diğer nedenler bu birikimi tetikler. Ardından darlık ve sertleşme riski oluşur.
3. Skleroderma: Bu otoimmün hastalık çeşitli dokularda sertleşmeye neden olur. Ayrıca yemek borusunu da etkiler.
4. Radyasyon tedavisi: Baş veya boyun kanserlerinde radyasyon yemek borusunda yanık riski taşır. Ayrıca yara izi ve daralma olasılığı vardır.
5. Kimyasal yanıklar: Kimyasal maddeleri veya çok sıcak sıvıları yutmak yanık riski taşır. Ardından yara izi oluşma olasılığı vardır.

Özofagus darlığı tedavisinde endoskopik balon dilatasyonu önemli bir seçenektir. Hekim ince ve esnek endoskopla yemek borusuna ulaşır. Ardından dar bölgeye balon yerleştirir. Balonu şişirerek bölgeyi genişletir. Bazı durumlarda ise stent seçeneğini değerlendirir. Ayrıca altta yatan hastalığı tedavi eder. Örneğin reflüde asit baskılayıcı ilaçları ele alır.

Dengeli beslenme, düzenli hareket, gerektiğinde kontrollü kilo kaybı ve metabolik hastalıkların tedavisi yağ birikimini azaltma potansiyeli taşır. Ayrıca iltihap ve bazı fibrozis bulgularında düzelme olasılığı vardır. Ancak her evrede tam iyileşme garantisi yoktur. Özellikle ileri fibrozis veya sirozda uzman takibi gerekir.

Şikâyet oluşturmayan safra kesesi taşları çoğunlukla tedavi gerektirmez. Ancak hekim kişisel riskleri değerlendirir. İlaçla eritme yalnızca seçilmiş taşlarda bir seçenektir; taşların tekrarlama riski vardır. Tekrarlayan ağrı veya komplikasyonlarda hekim genellikle cerrahiyi önerir. Safra kanalındaki taşlarda ise endoskopik tedaviyi değerlendirir. Ateş, sarılık veya geçmeyen şiddetli ağrıda acil değerlendirme gerekir.

Hekim yetişkinlerde genellikle VKİ 30 ve üzerinde olduğunda ilaç tedavisini değerlendirir. Ayrıca VKİ 27 ve üzerinde, kiloyla ilişkili hastalık varsa tedavi seçeneğini ele alır. Ancak uygunluk ilacın ruhsatına ve sağlık durumuna bağlıdır. Gastroenteroloji takibi reflü, safra taşı, karaciğer hastalıkları ve sindirim sistemi yan etkilerinin yönetimine katkı sağlar.

Bu ilaçlar, iştahı ve kan şekerini düzenleyen bağırsak hormonlarının etkilerini taklit eder. İştah azalması, tokluk artışı ve mide boşalmasının yavaşlaması olası etkileridir. Ancak etki ve tolerans kişiden kişiye değişir. Hekim uygun obezite hastalarında tedaviyi beslenme ve fiziksel aktivite planıyla birlikte uygular.

Bulantı, kusma, ishal, kabızlık, şişkinlik ve reflü olası yan etkilerdir. Özellikle tedavi başlangıcı veya doz artışında belirginleşme riski vardır. Bu nedenle doz düzenlemesini hekim yapmalıdır. Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı, sürekli kusma veya sıvı alamamada gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

Azalan iştaha rağmen yeterli enerji ve besin öğesi alımını korumak önemlidir. Kişisel protein gereksinimi, tolere edilen lifli besinler ve yeterli sıvı planın parçasıdır. Ayrıca uygun direnç egzersizi kas kaybını azaltmaya destek sağlar. Küçük porsiyonları değerlendirin. Yağlı veya yakınma artıran yiyecekleri azaltın. Ardından planı diyetisyen ve hekimle düzenleyin.

İlaç bırakıldığında iştah artışı ve yeniden kilo alımı sık ortaya çıkma potansiyeli taşır. Ancak yalnızca irade veya beslenme alışkanlığı bu durumu açıklamaz. Obezite uzun süreli takip gerektirir. Tedaviyi sürdürme, değiştirme veya bırakma kararını hekimle birlikte verin. Ayrıca beslenme, hareket ve kilo koruma planını sürdürün.

Bazı GLP-1 temelli ilaçlar, kilo kaybı ve metabolik etkiler üzerinden karaciğer yağını azaltma potansiyeli taşır. Ayrıca araştırmalar belirli hasta gruplarında iltihap ve fibrozis açısından yarar gösterir. Ancak sonuç tüm ilaçlar ve hastalar için aynı değildir. Hekim tedaviyi karaciğerin evresine, eşlik eden hastalıklara ve Türkiye’deki ruhsat koşullarına göre seçer.